Op de bestuurdersdag presenteerden elf VNG-commissies/colleges in twee ronden belangrijke actuele ontwikkelingen voor de komende periode. Dit gebeurde in sessies van een uur, waarin een korte aftrap door commissieleden en gastsprekers werd gevolgd door een discussie met de deelnemers.

Hieronder vindt u het overzicht per ronde en een korte beschrijving van deze sessies.

Eerste ronde (10.45 – 11.45 uur) Tweede ronde (12.30 – 13.30 uur)
1.1 Deep Democracy: Maak kennis met nieuwe democratische vaardigheden 2.1 Samenwerken met het Strategisch Beraad Ondermijning
1.2 Principes Digitale Stad en Samen Organiseren - van dataspelregels naar instrumenten 2.2 Resilience in mijn gemeente: grip op informatieveiligheid
1.3 Analyse Coalitieakkoorden: hoe ambitieus is uw akkoord? 2.3 Preventie in het sociaal domein # hoe dan?
1.4 BOUWEN, BOUWEN, BOUWEN! 2.4 De Omgevingswet: zoeken, experimenteren en lef tonen!
1.5 Aardgasvrije wijken, regionale energiestrategie & Klimaatakkoord 2.5 Stedelijke regio’s als motor van economische groei: hoe uw gemeente het verschil maakt
1.6 Hoe arbeidsfit is uw gemeente? 2.6 Hoe standaarden helpen om maatschappelijke opgaven aan te gaan
1.7 Nieuw programma: Democratie in Actie! 2.7 Hoe om te gaan met grensoverschrijdend gedrag?
1.8 Samen investeren in duurzame scholen! 2.8 Anders verantwoorden in het sociaal domein
1.9 De Global Goals: Van mondiale agenda naar eigen gemeente 2.9 Werk maken van werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
  2.10 Analyse Coalitieakkoorden: hoe ambitieus is uw akkoord?


Eerste ronde (10.45 – 11.45 uur)

1.1 Deep Democracy: Maak kennis met nieuwe democratische vaardigheden
Participatie van inwoners staat in alle programma’s hoog in het vaandel. Maar hoe zorg je nu dat de stem van de minderheid (en de zwijgende meerderheid) meedoet in de besluitvorming? En hoe kom je tot een écht unaniem gedragen besluit?
Ga mee in een praktische workshop naar de wereld van Deep Democracy.
Spreker: Winnie Prins (lid commissie Bestuur en Veiligheid én wethouder gemeente Zeewolde).
Commissie: Bestuur en Veiligheid

1.2 Principes Digitale Stad en Samen Organiseren - Van dataspelregels naar instrumenten
De digitalisering van onze samenleving gaat gepaard met diverse technische, sociale, juridische en ethische vraagstukken, bijvoorbeeld als het gaat over de inzet van nieuwe technologieën en het verzamelen van data in de openbare ruimte. Inwoners verwachten van de overheid dat zij de digitalisering in goede banen leidt. Gemeenten zijn medebepalend in wat die ‘goede banen’ zijn en over hoe de digitale samenleving, de openbare ruimte en digitale infrastructuur eruit zou moeten zien.
De Commissie Informatiesamenleving heeft gemeenten afgelopen mei via een ledenbrief opgeroepen om de Principes Digitale Stad mee te helpen door ontwikkelen. In deze workshop verkennen we met een aantal gemeenten de handelingsperspectieven en ontwikkelingen.
Sprekers: Aantink Yeh (VNG Realisatie), Dirk van Barneveld (Ministerie van BZK), Daan Corver (Pels Rijcken Drooghlever Fortuijn), Stijn Steenbakkers (gemeente Eindhoven), Theo Veltman (Gemeente Amsterdam), Jim Janssen (Gemeente Maastricht) en Saskia Gerritsen (gemeente Groningen).
Commissie: Informatiesamenleving

1.3 Analyse Coalitieakkoorden: hoe ambitieus is uw akkoord?
Gedurende de zomermaanden hebben VNG’ers meegeholpen met het analyseren van de coalitieakkoorden om meer inzicht te krijgen in de plannen en ambities van gemeenten voor de komende jaren. Tijdens deze sessie kunt u leren hoe uw ambities staan ten opzichte van de ambities van andere gemeenten. VNG heeft hiertoe een applicatie gemaakt die gedemonstreerd wordt.
- Wat willen de buurgemeenten of de gemeenten in dezelfde regio eigenlijk de komende jaren bereiken?
- Waar zetten de grote steden op in?
- Zijn er overeenkomsten binnen de provincie?
Sprekers: Minke van Velzen (VNG), Henri Rauch (VNG), Auke Mollema (VNG Realisatie).
Commissie: Informatiesamenleving

1.4 BOUWEN, BOUWEN, BOUWEN!
Gemeenten willen meer woningen bouwen maar doen dat niet zelf. Projectontwikkelaars en woningcorporaties zijn daarvoor de aangewezen partners. Wat moet u doen om woningbouw te realiseren? Twee specialisten uit het veld, Jan Fokkema, directeur van de NEPROM, de vereniging van professionele projectontwikkelaars en Marnix Norder, voorzitter van AEDES, de vereniging van woningcorporaties, vertellen u hoe de woningbouw kunt aanpakken.
Sprekers: Jan Fokkema (directeur Neprom) en Marnix Norder (voorzitter Aedes).
Commissie: Ruimte, Wonen en Mobiliteit

1.5 Aardgasvrije wijken, regionale energiestrategie & Klimaatakkoord
De opgave om Nederland te verduurzamen en onze CO2-uitstoot terug te dringen is groot. Als we de verdere opwarming van de aarde, stijging van de zeespiegel en extremere weersomstandigheden willen tegengaan dan is het nodig dat we samen aan de slag gaan. Zo houden we onze dorpen, steden en platteland leefbaar. Voor de gemeenten ligt de grootste opgave in de gebouwde omgeving: de komende decennia moeten we grootschalig en planmatig aan de slag met de verduurzaming en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Dat vraagt om regie en ruimtelijke keuzes. Hierin staan we niet alleen maar werken we samen met medeoverheden, maatschappelijke partners, onze bewoners en bedrijven.
Wij gaan met u in gesprek over het Klimaatakkoord, de planning ‘Aardgasvrije wijken’ en samenwerking binnen de ‘Regionale Energiestrategieën’. Daarbij benoemen we hoe u bestuurlijk betrokken kunt zijn bij het traject en brengen we u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.

Spreker: Monique Stam-de Nijs (wethouder gemeente Heerhugowaard) en Lot van Hooijdonk (wethouder gemeente Utrecht).
Commissie: Economie, Klimaat, Energie en Milieu

1.6 Hoe arbeidsfit is uw gemeente?
De arbeidsmarkt trekt weer aan, de krapte in bepaalde functies is duidelijk te merken. Ondertussen verandert ‘het werk’ en de verwachtingen die we van onze werknemers hebben.
Jaarlijks brengt het A+O fonds Gemeenten de personeelsmonitor uit. Elke gemeente krijgt daarmee inzicht in de eigen arbeidsmarktgegevens (instroom, uitstroom, ziekteverzuim, instroom jongeren, uitstroom ouderen etc.).
In deze deelsessie gaan we in op de benodigde arbeidsmarktcommunicatie: hoe kunt u als bestuurder/ portefeuillehouder P&O de juiste mens op de juiste plaats krijgen? We putten onze adviezen uit het onderzoek van de bureaus Intelligence groep en Motivaction. In deze deelsessie worden de resultaten hiervan gedeeld en u praktische handvatten geboden.
Als aandenken én als geheugensteun voor toepassing in uw eigen organisatie reiken wij u na afloop de (onderzoeks)publicatie van Ben Rogmans aan “Geen paniek, ook uw baan gaat eraan!”. 
De sessie is een samenwerking tussen CVA en A+O fonds Gemeenten.
Sprekers: Ben Rogmans (medeoprichter van Intelligence group en directeur van arbeidsmarktkansen.nl) en Karin Sleeking (directeur A+O fonds Gemeenten).
Commissie: Arbeidszaken

1.7 Nieuw programma: Democratie in Actie!
Denk mee over de inhoud van het nieuwe programma ‘Democratie in Actie!’ van de VNG, BZK en de belangenverenigingen van griffiers en raadsleden. Een programma van, voor en door gemeenten. Wat is de grootste democratische opgave in jouw gemeente en wie heb je nodig om dit op te lossen? Zoek andere gemeenten om mee samen te werken en creëer je eigen project.
Sprekers: Jornt van Zuylen en Frank Speel (VNG / Lokale Democratie).
Commissie: Raadsleden en Griffiers

1.8  Samen investeren in duurzame scholen!
De verduurzaming van maatschappelijk vastgoed vraagt de komende decennia veel investeringen van gemeenten. De vraag ‘wie betaalt wat’ is daarbij vaak een vertragende factor. Recent is in Smallingerland een goed voorbeeld van een duurzame schoolrenovatie opgeleverd en er volgen er snel meer. Wethouder Roel Haverkort vertelt u graag over de metamorfose van de Leister Igge tot een Fris, Nul op de Meter, Integraal Kindcentrum, de leerpunten daarin en hoe hij samen met de scholen de financiële hobbels naar verduurzaming heeft overwonnen!
Sprekers: Roel Haverkort (wethouder onderwijs Smallingerland), Yvonne Hofstee (adviseur onderwijshuisvesting/ projectleider gemeente Smallingerland), Jan de Laat (raadslid gemeente Gouda en lid commissie Financiën), Frans Rutjes (VNG) en Olivier Lauteslager (Bouwagenda).
Commissie: Financiën

1.9 De Global Goals: Van mondiale agenda naar eigen gemeente
Enige tientallen collegeprogramma’s/coalitieakkoorden refereren aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (de SDG’s of Global Goals) van de VN: als verbindend concept voor beleid, als referentiekader voor afwegingen, of zelfs als basis voor de inrichting van de organisatie.
Wat zijn inmiddels de ervaringen daarmee? Hoe draagt het bij aan een meer samenhangend beleid? Hoe helpt het uw duurzaamheidsprestaties te wegen? En welk effect heeft het op de samenwerking binnen het college en binnen het ambtelijk apparaat?
Twee gemeenten delen hun aanpak en de voorlopige resultaten daarvan. Laat u daardoor inspireren; ga in gesprek over hoe de Global Goals ook voor úw gemeente meerwaarde kunnen hebben en wat de VNG daarin kan betekenen.
Sprekers: Cor Lamers (burgemeester gemeente Schiedam) en Frank Landman (directeur gemeente Rheden).
Commissie: Europa en Internationaal

Tweede ronde (12.30 – 13.30 uur):

2.1 Samenwerken met het Strategisch Beraad Ondermijning
“Ondermijning is een meerkoppig monster dat tot in de haarvaten van onze samenleving reikt en de integriteit van die samenleving aantast”, stelt Rasker. “Het is letterlijk ondermijnend: criminelen halen de grond onder onze voeten vandaan.” En dat wordt een steeds groter probleem, stelt Peter Noordanus, oud-burgemeester van Tilburg: “Ik zag hoe jongeren de criminaliteit werden ingelokt, hoe drugslaboratoria een gevaar vormden in de woonwijken waar ze stonden, hoeveel macht drugsgeld in de samenleving heeft. Dit is geen klein, maar een heel groot probleem. Gelukkig ziet het kabinet dat er tempo gemaakt moet worden met het aanpakken ervan.” (Uit: J&V Magazine april 2018)
Om tot een gezamenlijke aanpak van ondermijning te komen, is het Strategisch Beraad Ondermijning (SBO) opgericht, waaraan alle betrokken overheidsinstanties deelnemen. Zij zijn onder andere verantwoordelijk geweest voor de verdeling van de 100 miljoen euro die het kabinet beschikbaar heeft gesteld voor de bestrijding van ondermijning. De regionale plannen zijn inmiddels ingediend. Welke plannen liggen er nu, hoe willen ze opereren en wat wil het SBO doen met en voor de regio’s? En wat doet de VNG met betrekking tot de aanpak van ondermijning? Wij gaan graag met u in gesprek.

Sprekers: George Rasker (Strategisch Beraad Ondermijning) en Anton Ederveen (gemeente Valkenswaard).
Commissie: Bestuur en Veiligheid

2.2 Resilience in mijn gemeente: grip op informatieveiligheid
Cyberattacks, datalekken, storingen in tunnels: IT heeft impact op je gemeente. Is het niet op actoren in de stad, dan is het wel direct op de eigen organisatie. Hoe ga je hier als bestuurder mee om? Met de nieuwe Baseline Informatiebeveiliging Overheid (naar verwachting dit najaar vastgesteld) wordt overheid breed een normenkader gehanteerd dat de bestuurder in stelling brengt om risico gestuurd te werken. Maar wat betekent dat voor een bestuurder? We bieden daarvoor handvatten en gaan samen de discussie aan over uitdagingen in de praktijk.
Sprekers: Kees Hintzbergen (expert Informatiebeveiligingsdienst Nederlandse Gemeenten en auteur van de BIO) en Peter van Dijk (coördinerend beleidsmedewerker informatieveiligheid, Vereniging van Nederlandse Gemeenten).
Commissie: Informatiesamenleving

2.3 Preventie in het sociaal domein # hoe dan?
De bestaande sturings- en bekostigingssystemen in gezondheidszorg, jeugdhulp, wmo, schulden en werk zijn vooral gebaseerd op nazorg. Hoe zetten we de stap naar financiering van voorzorg en preventie? Met een systeem dat preventie beloont? Welke voorbeelden en aanpakken uit binnen en buitenland kunnen ons inspireren.
Thomas Plochg, directeur van NPHF Federatie voor Gezondheid, pleit voor een radicale verandering in de gezondheidszorg: naar de voorkant van de problemen, waarbij de ‘hele mens’ wordt beschouwd en niet alleen de ‘onderdelen’. Van nazorg naar voorzorg dus. 
In het veld zijn initiatieven genomen waarin gewone zorgverleners, welzijnswerkers en burgers pionieren. Denk aan Vitaal Vechtdal, Utrecht Overvecht Gezond, Blauwe zorg in Limburg, de Veenkoloniën.
Gert Jan van Noort, wethouder in Harderwijk laat zien hoe de Noord - Veluwe al aardig ver is met het programma Gezond Veluwe. De focus ligt op drie onderwerpen: ouderenzorg, geestelijke gezondheid jongeren en EPA. In het afsluitende debat gaan we met leden van de commissie Zorg, Jeugd, Onderwijs in op de vraag hoe we van eenmalige projecten komen tot een structurele aanpak.
Sprekers: Thomas Plochg (directeur NPHF Federatie voor Gezondheid), Gert Jan van Noort (wethouder gemeente Harderwijk en lid van de commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs), Denise Seelen (Raedelijn), Miriam Haagh (wethouder gemeente Breda), Erik de Ridder (wethouder Gemeente Tilburg) en Natasja Groothuismink (wethouder gemeente Zaanstad).

2.4 De Omgevingswet: zoeken, experimenteren en lef tonen!
Over de Omgevingswet kunnen we eindeloos blijven praten, maar de klok tikt door. Over ruim twee jaar gaat de wet in werking. Afwachten is een optie, aan de slag gaan een veel betere. Dan sta je aan het stuur en hou je de controle. Co Verdaas, hoogleraar gebiedsontwikkeling aan de TU Delft, deelt zijn visie op de aanpak van de Omgevingswet. Daarin staat creativiteit en innovatief denken centraal. In de zoektocht naar het implementeren van de Omgevingswet pleit Verdaas voor het experimenteren. Daar heb je collega’s met lef voor nodig. Een interessante sessie over een zoektocht die vaak als ingewikkeld wordt ervaren, maar eindeloos veel kansen biedt.
Spreker: Co Verdaas (hoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft) en Annemieke van Brunschot (Programma Invoering Omgevingswet VNG.
Commissie: Ruimte, Wonen en Mobiliteit

2.5 Stedelijke regio’s als motor van economische groei: hoe uw gemeente het verschil maakt
De overheid maakt hèt verschil bij sterke economische regio’s. Onderzoek door het Planbureau van de Leefomgeving toont aan dat in succesvolle regio’s de rol van de lokale overheid doorslaggevend is o.a. door het slim verbinden van maatschappelijke vraagstukken aan economische kansen. Gemeenten hebben een groot belang bij een gezonde economie als fundament voor een goede sociale infrastructuur (werkgelegenheid en leefbaarheid).
Volgens het PBL liggen er tal van mogelijkheden om de economie te versterken maar ontbreekt het in Nederland aan regionaal-economisch beleid waarbij de generieke inzet van het Rijk goed is afgestemd op de specifieke inzet van de regio waardoor kansen beter kunnen worden benut. Regio’s in Nederland verschillen sterk en zij onderscheiden zich onderling met hun eigen economische structuur, kansen en problemen. De VNG werkt daarom met IPO en Rijk binnen het interbestuurlijk programma samen om de economische potentie van regio’s te kunnen versterken.
Tijdens dit deelcongres presenteert Otto Raspe (PBL) de hoofdlijnen van het onderzoek o.a. aan de hand van case studies van enkele steden en overhandigt hij u de acht sleutels tot economische groei. Pieter Meekels licht de aanpak in het IBP toe en gaat met u in gesprek over wat er speelt en nodig is vanuit uw gemeente/regio.
Sprekers: Otto Raspe (onderzoeker Planbureau voor de Leefomgeving) en Pieter Meekels (wethouder Sittard-Geleen en vicevoorzitter G40 pijler Economie en Werk).
Commissie: Economie, Klimaat, Energie en Milieu

2.6 Hoe standaarden helpen om maatschappelijke opgaven aan te gaan
De burger raakt de weg kwijt, zo melden gezaghebbende instituten als WRR of de Nationale Ombudsman. Het moet eenvoudiger, sneller en beter. Bovendien gaan nieuwe technologische ontwikkelingen en digitalisering steeds sneller. Bij gemeenten is inmiddels een groot besef dat de handen ineen geslagen moeten worden om niet ten onder te gaan in de digitale revolutie. Het roer moet radicaal om. Het antwoord van de gemeenten is ‘samen werken aan één krachtige lokale overheid’.
Dit doen we door vernieuwing in de gemeentelijke digitale dienstverlening te versnellen, en tegelijkertijd een andere manier van werken beproeven, waarbij vernieuwende concepten 1 x worden ontwikkeld om het uiteindelijk 380 x te kunnen toepassen.
We brengen deze samenwerking op gang onder de toepasselijke naam Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering. Gezamenlijk uitvoeren vraagt om standaarden. Standaarden die echt door iedere gemeente worden gebruikt. Wat merken bestuurders, u en ik, van het werken met standaarden voor gemeenten?
Henri Lenferink, burgemeester in gemeente Leiden, deelt zijn visie en observaties vanuit zijn voorzitterschap van het College van Dienstverleningszaken.

Spreker: Henri Lenferink (burgemeester te Leiden en voorzitter van het College van Dienstverleningszaken).
College: Dienstverleningszaken

2.7 Hoe om te gaan met grensoverschrijdend gedrag?
Vroeg of laat kun je te maken krijgen met grensoverschrijdend gedrag. Wat is grensoverschrijdend gedrag en welke grens is dat? Hoe herken je dat en wat doe je vervolgens wel en wat beter niet? Met ervaringsdeskundigen uit de praktijk bespreken we de ‘do’s en dont’s’, waardoor je beter beslagen ten ijs komt.
Spreker: Ruud Verkuijlen (Nationale Politie en raadslid in gemeente Hilversum).
Commissie: Raadsleden en Griffiers

2.8 Anders verantwoorden in het sociaal domein
In januari is het pilottraject ’Anders verantwoorden’ in het sociaal domein gestart. In dit traject voeren tien gemeenten en regio’s een pilot uit rondom anders verantwoorden. Het doel van deze pilots is om verantwoording op een andere, innovatievere manier passend bij de doelen van het sociaal domein vorm te geven. Daarnaast is onderzocht waardoor knelpunten zijn ontstaan en hoe deze opgelost kunnen worden. In deze sessie gaan wij met u in gesprek over anders verantwoorden in het sociaal domein. We zoomen graag met u in op een aantal voorbeelden en bevindingen vanuit de pilots.
Sprekers: Marijke Ploegman (senior manager KPMG Health), Renée de Valk (senior consultant KPMG Health), Jolanda van Tongeren (gemeente Almere) en Jasper Nieuwenhuizen (wethouder gemeente Langedijk).
Commissie: Financiën

2.9 Werk maken van werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
Het kabinet heeft onlangs besloten om de invoering van loondispensatie niet door te zetten en te starten met een breed offensief om mensen met een arbeidsbeperking die langs de kant staan aan het werk te helpen. Dit breed offensief wordt naar verwachting de paraplu waaronder de andere lopende initiatieven op dit terrein komen te vallen, zoals Perspectief op Werk, Matchen op Werk, en Switchen in de keten.
Staatssecretaris van Ark geeft aan hiermee een eerste stap te hebben gezet en vraagt aan gemeenten om nu ook een stap te zetten. Welke stap willen en kunnen gemeenten zetten? Wat wilt u de commissie Participatie, Schuldhulpverlening en Integratie meegeven voor de gesprekken hierover met de staatssecretaris? Wethouders Stella van Gent (gemeente Sudwest Fryslan) en Bert Nederveen (gemeente Zuidhorn) verzorgen in samenwerking met brancheorganisatie Cedris een werksessie over dit thema en gaan graag met u in gesprek. Voorafgaand aan de behandeling van de begroting van SZW eind november stuurt de staatssecretaris een brief met nadere uitwerking van het Breed Offensief naar de Tweede Kamer. De actualiteit van deze kamerbrief nemen we mee in onze presentatie.
Sprekers: Stella van Gent (wethouder gemeente Sudwest Fryslan), Bert Nederveen (wethouder gemeente Zuidhorn) en Oleg Boneschansker (gemeente Leeuwarden).
Commissie: Participatie, Schuldhulpverlening en Integratie 

2.10 Analyse Coalitieakkoorden: hoe ambitieus is uw akkoord?
Gedurende de zomermaanden hebben VNG’ers meegeholpen met het analyseren van de coalitieakkoorden om meer inzicht te krijgen in de plannen en ambities van gemeenten voor de komende jaren. Tijdens deze sessie kunt u leren hoe uw ambities staan ten opzichte van de ambities van andere gemeenten. VNG heeft hiertoe een applicatie gemaakt die gedemonstreerd wordt

  • Wat willen de buurgemeenten of de gemeenten in dezelfde regio eigenlijk de komende jaren bereiken?
  • Waar zetten de grote steden op in?
  • Zijn er overeenkomsten binnen de provincie?

Sprekers: Minke van Velzen (VNG), Henri Rauch (VNG), Auke Mollema (VNG Realisatie).
Commissie: Informatiesamenleving