Hieronder vind u per workshop een kort verslag en link naar de presentatie (indien beschikbaar).

2) Nieuwe aardgasvrije technieken: inspelen op de toekomst
De workshop is georganiseerd door RVO samen met de TKI Urban Energy om gemeenten te laten zien welke nieuwe oplossingen er mogelijk zijn en ontwikkeld worden. Vooral de programmalijn voor korte termijn innovaties voor een aardgasvrije gebouwde omgeving bevat veel interessante nieuwe mogelijkheden op het gebied van stillere warmtepompen, isolatie en klimaatsystemen. De resultaten worden binnenkort bekend gemaakt. De aanwezige gemeenten zijn benieuwd naar bijvoorbeeld de invloed op hun warmtetransitieplannen en welke nieuwe technologieën het voor bewoners aantrekkelijker en betaalbaarder gaat worden. De TKI Urban Energy verzamelt de contactgegevens om match making activiteiten te organiseren rondom de verschillende oplossingsroutes zoals all electric (aanmelding is nog mogelijk!). De programmalijn voor korte termijn innovaties biedt ook kansen voor gemeenten om met een aantal woningen te starten in een aardgasvrije wijken. Binnenkort volgt meer info over de uitvoering van deze programmalijn in 2019.

Sprekers: Daniël van Rijn (RVO) en Michiel van der Vight (TKI Urban Energy)
Bekijk presentatie

3) Alternatieven voor Aardgas: welke opties liggen klaar?
In deze sessie is in vogelvlucht een overzicht gegeven van alle (combinaties van) technische mogelijkheden die er zijn om bestaande gebouwen aardgasvrij te maken. Van isoleren tot warmtepompen, van geothermie tot infraroodpanelen en van groen gas tot warmtenetten. Tevens is een doorkijk gemaakt naar de wat verdere toekomst.
Discussies in de twee achtereenvolgende sessies gingen onder andere over de duurzaamheid van het verstoken van biobrandstoffen in het kader van een circulaire economie en luchtkwaliteit en de zin en onzin van infraroodverwarming als hoofdverwarming of bijverwarming.
Sprekers: Les Bosselaar en Leo Brouwer van RVO

Bekijk presentatie

4) Warmtenetten: hoe vind ik een goed warmtebedrijf en hoe stel ik de juiste voorwaarden?
In deze workshop vertelden de Green Deal-gemeenten Schiedam en Purmerend hun verhaal: hoe zijn zij bij hun warmtepartijen uitgekomen? In het geval van Schiedam was dit d.m.v. een marktverkenning. In een oriënterende fase hadden zij met Eneco gesproken, maar ze vroegen zich af of dit wel mocht, en of Eneco de beste partij was. Na een lange zoektocht en gesprekken met meerdere partijen (te zien in de PowerPoint), kwamen zij toch weer bij hen terecht. Ze beginnen binnenkort met onderhandelen. In het geval van Purmerend was de keuze iets gemakkelijker, zij hebben al sinds de jaren ’70 een eigen warmtebedrijf. Dit was een reactie op de oliecrisis van de jaren ’70. Sindsdien zijn zij met schade, schande, geluk en pech wijs geworden. In 2010 stond Purmerend mede door de financiële perikelen van het warmtebedrijf zelfs voor de keuze: toch weer aan het gas? Dan was Purmerend nu geen lichtend voorbeeld, maar een gemiste kans geweest.
Sprekers: Roy Blokvoort (RVO), Katja Golodyaeva (PIANOo), Bert Vos (Schiedam) en Jaspert Verplanke (Purmerend)
Bekijk presentatie

5) Transitievisie warmte
Zowel Leiden als Capelle aan de IJssel zijn geruime tijd aan de slag met het maken van een warmtevisie. Beide gemeenten delen hun ervaringen en vertellen hoe ze zijn gekomen tot een duurzaam en gedragen (onder partners) visie.
Uit de zaal komen veel vragen: veelal toelichtende vragen over de aanpak. Slechts in enkele gevallen worden eigen ervaringen uit de zaal gedeeld. Op basis daarvan kan de conclusie worden getrokken dat Lieden en Capelle echt koplopers zijn, veel gemeenten nog in de startfase zitten en er grote leer- en informatiebehoefte is.
Tips: Nu beginnen, eerlijk zijn (ook over onzekerheden), niet bang zijn voor bewoners en regel wat geld voor ondersteuning.
Sprekers: Lianne Mack (Leiden) en Patrick Bakker (Capelle aan de IJssel)
Bekijk presentatie

7) De juiste match tussen de Warmtebron en de Bouwfysische en installatietechnische aspecten van de woning
Deze workshop informeert de aanwezigen over de rol van data en monitoring bij de overgang naar aardgasvrije wijken. Objectieve, betrouwbare en uniforme data zijn nodig voor het opstellen van met elkaar samenhangende transitievisies warmte, Regionale Energiestrategieën en uitvoeringsplannen voor wijken en buurten. De landelijke Leidraad gaat deze objectieve informatie leveren, om de gemeenten en decentrale overheden snel op gang te helpen met het opstellen van hun plannen en het maken van keuzes. De leidraad levert een gemeenschappelijk datafundament. Toepassing ervan kan leiden tot plannen en strategieën die eenduidig zijn te monitoren: nationaal optelbaar en navolgbaar. Het op te zetten Expertise Centrum Warmte krijgt als hoofdfunctie het sturing geven aan de Leidraad, waarbij het gaat fungeren als kenniscentrum voor zowel de technische, economische als duurzaamheidsaspecten. Tijdens deze workshop maakt Alliander als netbeheerder duidelijk welke informatie ze nu al beschikbaar stellen aan gemeenten. Het gaat daarbij om inzicht in energieverbruik, in beschikbare capaciteit in het elektriciteitsnetwerk voor opwek van duurzame elektriciteit, en in leeftijd en conditie van het gasnetwerk. De verdere ontwikkeling van de leidraad zal via de VNG aan de gemeenten gecommuniceerd worden.
Sprekers: Joop Oude Lohuis, Gerdien van de Vreede, Rolf van der Velde

Bekijk presentatie

8) Stand van zaken klimaatakkoord
Ten tijde van de sessie lopen de onderhandelingen van het klimaatakkoord nog. Daarom is tijdens deze sessie enerzijds teruggeblikt op het concept klimaatakkoord van de zomer en zijn de belangrijkste nog openstaande discussiepunten belicht. Daarbij zijn de voor gemeenten belangrijke punten besproken. Belangrijkste aandachtspunt van gemeenten is dat de energietransitie in de gebouwde omgeving voor alle gebouweigenaren betaalbaar is, en dat er voldoende bevoegdheden en capaciteit is bij gemeenten om de nieuwe regierol in te vullen.
Sprekers: Leonie Jansen, Arnoud Potze
Presentatie kan niet beschikbaar gesteld worden.

9) Democratisch naar Aardgasvrij?
Tijdens deze workshops werd aandacht gevraagd voor het democratisch besluitvormingsproces in de transitie naar aardgasvrije wijken. Hierin moeten democratische waarden meegenomen worden en nagedacht worden over welke vormen van participatie en samenwerking met burgers passen bij een wijk. Er werd gesproken over de toepassing van drie lessen uit een Community of Practice onder leiding van Platform31. Voor de les ‘Werk aan participatieve democratie naast de representatieve democratie’ kunnen wijk- en dorpsraden een rol spelen, een wijkconvenant gesloten worden en is goede informatie van belang voor burgers om te kunnen participeren. Over de les ‘Sluit aan bij behoeften van de wijk in het organiseren van het besluitvormingsproces’ zeiden deelnemers dat het van belang is om te achterhalen wat speelt in een wijk, bijvoorbeeld via een sociaal wijkteam, en dat gemeenten in gesprek moeten gaan met burgers. De les ‘Werk samen met energiecoöperaties, die kunnen functioneren als vertegenwoordiging van (deel van) de burgers’ leidde tot vragen over hoe bekend energiecoöperaties zijn, hoewel men ook vond dat als zij zelf met de gemeente willen samenwerken dit kan leiden tot meer draagvlak voor de transitie. Meerdere gemeenten lieten weten blij te zijn dat dit onderwerp werd geagendeerd, aangezien dit dreigt onder te sneeuwen in technische en financiële discussies over de energietransitie. Een publicatie met een uitwerking van deze en nog meer lessen wordt in het eerste kwartaal van 2019 via de website van Platform31 verspreid.
Sprekers: Merel Ooms en Saskia Buitelaar (Platform31) en Dion Coomans (ministerie van BZK)
Bekijk presentatie
Bekijk het resultaat

10) Verduurzaming van Kwetsbare Wijken
Professor Anke van Hal (Nyenrode) en Matthijs Uyterlinde (Platform 31) zetten een Experimentenprogramma op met 15 gemeenten in samenwerking met ministerie BZK en de VNG (kennis- en leerprogramma). Centrale vraag is: Hoe kan verduurzaming in kwetsbare wijken als hefboom fungeren voor sociale, fysieke en economische verbeteringen? Wat is de rol van bewoners daarbij? Wat zijn de kansen en knelpunten? Professor Van Hal vertelt over haar onderzoek in Canada, Toronto. Professionals hebben vaak een ander beeld van wat er speelt in een wijk dan bewoners. Naast geld en techniek is een de 3e succesfactor belangrijk -die vaak wordt vergeten- en die gaat over het verbinden van verduurzaming met wat de bewoners echt bezig houdt in de wijk. Die bredere wijkenaanpak is een koppelkans, van belang voor draagvlak, juist omdat in deze wijken ook vraagstukken spelen rond leefbaarheid en veiligheid. Het gaat vaak om kleine dingen en hoeft niet veel te kosten, bijvoorbeeld verbeteren openbare ruimte of zoals in Toronto: de behoefte aan een gezamenlijke moestuin. Deze aanpak is niet top down of bottom up, maar in wisselwerking. Omarm de complexiteit. Het kan ook geldbesparing opleveren door slim verschillende gemeentelijke trajecten te bundelen.
Sprekers: Anke van Hal (Nyenrode) en Matthijs Uyterlinde (Platform 31)
Bekijk presentatie